İmam Hatiplerin Tarihî Serüveni

- 1913 yılında İmam Hatiplerin ilk şekli sayılabilecek Medresetü'l-Eimme ve'l Hutaba (İmam ve Hatip Medresesi) açılmıştır.

- 1924 yılında dört yıllık ortaöğretim seviyesinde açılan İmam Hatip Mektepleri 1930 yılında öğrenci yokluğu (!) sebebiyle kapatıldı.

- Ülkemizde 1931-1949 yılları arasında hiç bir okul seviyesinde dinî eğitim verilmemiştir.

- 1949 yılında on aylık İmam Hatip Kursları açılmıştır.

- Günümüzde var olan İmam Hatip Okulları tarzında ilk okul Celaleddin Ökten'in (Celal Hoca) girişimleriyle 17/10/1951 tarihinde dört sınıf ortaokul, üç sınıf lise seviyesinde olmak üzere toplam yedi yıl olarak Başbakan Adnan Menderes, Millî Eğitim Bakanı A. Tevfik İleri'nin onaylarıyla İstanbul İmam Hatip Okulu açılmıştır. Okulun müdürü, öğretmeni, hademesi, hamalı velhasıl her şeyi Celaleddin Ökten olmuştur.

- İstanbul'da açılan ilk İmam Hatip, 1951 yılında ahşap bir ev kiralanarak faaliyete geçmiştir.

- Türkiye'de ilk açılan İmam Hatipler İstanbul, Ankara, Adana, Isparta, Konya, Kayseri ve Kahramanmaraş'ta birer tane olmak üzere yedi tanedir.

- İmam Hatipler ilk mezunlarını 1958 yılında verdi. İlk mezunların sayısı 193 kişidir.

- İstanbul İmam Hatip Okulu`nun ilk mezunları tarafından 1958 yılında “İstanbul İmam Hatip Okulu Mezunlar Cemiyeti” ismiyle bir dernek kuruldu. Bu dernek daha sonra "ÖNDER" adını alacaktır.

- 1960 darbesi gerçekleştiğinde 19 İmam Hatip vardı.

- 1971 yılında İmam Hatiplerin orta kısımları kapatıldı.

- 1960-1971 yılları arasında 43 İmam Hatip açılmışken 1971 muhtırası sonrası 30 İmam Hatip kapatılmıştır.

- 1973 yılında İmam Hatip Okullarının adı İmam Hatip Lisesi'ne çevrildi ve ilk defa İmam Hatip mezunlarına üniversite yolu açıldı. İmam Hatip mezunlarını ilk kabul eden üniversite Atatürk Üniversitesi olmuştur. Bu tarihe kadar İmam Hatipliler İmam Hatip sonrası dinî eğitim veren Yüksek İslam Enstitüleri ve 1949 yılında kurulan Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi de dahil üniversitelere girmek için fark dersleri vermek suretiyle ikinci bir lise diploması almışlar ve bu diplomalarla üniversitelere kabul edilmişlerdir.

- 1973-1975 yılları arasında bazı üniversiteler İmam Hatiplileri kabul ederken bazı üniversiteler kabul etmezler. Sorun 1975'te kısmen çözülür ve çoğu üniversite ve bölümün kapıları İmam Hatiplilere açılır.

- 1976 yılında Danıştay tarafından kız öğrencilerin de İmam Hatiplerde okuyabileceğine karar verildi.

-  1972-1980 yılları arasında 302 İmam Hatip açılmıştır. 1980 darbesi olduğunda ülkemizde toplam 374 İmam Hatip Lisesi bulunmaktaydı.

- 1983 yılında İmam Hatip Lisesi mezunları tüm üniversitelerin tüm bölümlerine girebilir hale geldi.

- 1985 yılında ilk Anadolu İmam Hatip Lisesi olan Beykoz Anadolu İmam Hatip Lisesi açıldı.

- 1990 yılında ilk defa sekiz yıllık kesintisiz zorunlu eğitim gündeme getirilir. Bütçe Komisyonunda görüşülen teklif komisyon başkanı Yusuf Bozkurt Özal'ın direnci sonucu reddedildi.

- 1994 yılında yapılan üniversite sınavlarında Kartal İmam Hatip Lisesi mezunu M. Önder Kıyıklık Fen puan türünde Türkiye birincisi oldu.

- 1980-1997 yılları arasında 164 İmam Hatip açılmıştır.

- 28 Şubat sürecinde 1997'de sekiz yıllık kesintisiz eğitim getirilerek İmam Hatiplerin orta kısmı kapatıldı.

- 1998 yılında daha önceki yıllarda üç yılda mezun olunan İmam Hatip Lisesi'nin lise kısmı dört yıla uzatıldı ve İmam Hatip Liseleri 1998'de mezun vermedi. 1999 yılında da lise üçe geçmiş öğrenciler de mezun edilerek 1999'da İmam Hatip Liselerinde iki sınıf birden mezun edildi. Bu yıl uygulamaya konulan katsayı engeli ve İlahiyatlardaki kontenjan sınırlamalarıyla birçok mezun mağdur edildi.

- 2002 yılında İmam Hatip Liselerinde okuyan kız öğrencilere de başörtüsü yasağı getirildi.

- 1997 - 2002 yılları arasında 52 İmam Hatip Lisesi kapatıldı.

- 2006'da öğrencileri tamamen yabancı öğrencilerden oluşan ilk Uluslararası İmam Hatip Lisesi açıldı.

- 2009 yılında katsayı adaletsizliğine son verilir fakat Danıştay alınan kararı bozar ve 0,13 ve 0,15 olmak üzere iki katsayı belirlenir ve İmam Hatiplilerin mağduriyeti 0,02 puana kadar düşer. 2010 yılında yeniden fark 0,03 puana çıkarılır.

- 2012 yılında getirilen 4+4+4 on iki yıllık zorunlu eğitim modeliyle İmam Hatip Ortaokulları İmam Hatip Liselerinden ayrı bir müdürlük olarak açıldı.

- 2012'de Belçika'da, 2013'de Danimarka'da, 2014'te Avusturya'da, 2012 yılından itibaren Türkiye Diyanet Vakfı'nın da katkılarıyla KKTC, Bulgaristan, Romanya, Kırgızistan ve Somali'de İmam Hatip Liseleri açıldı.

- 2013'te Kız İmam Hatip Liseleri açıldı.

- 2014'te Hafızlık Proje İmam Hatipler açıldı.

- 2014'te Arapça veya İngilizce hazırlık sınıfları olan Proje İmam Hatip Liseleri açıldı.

- 2002-2016 yılları arasında 755 İmam Hatip Lisesi açılırken 15 İmam Hatip Lisesi öğrenci azlığından kapatılmıştır.

- Millî Eğitim Bakanlığı 2017 - 2018 Eğitim Öğretim yılı istatistiklerine göre şu an ülkemizde 3286 İmam Hatip Ortaokulunda 723108 öğrenci, İmam Hatip Meslekî Açıköğretim Lisesinde okuyan öğrenciler de dahil İmam Hatip Liselerinde 1604 kurumda 627503 öğrenci öğrenim görmektedir. Ülkemizde ortaokullarda okuyan tüm öğrenciler dikkate alındığında İmam Hatip Ortaokullarında okuyan öğrencilerin tüm ortaokul öğrenci sayısına oranı %12.9, İmam Hatip Liselerinde okuyan öğrencilerin tüm lise öğrencilerine oranı ise %11'dir.

Her Yer İmam - Hatip Mi Oldu?

TEOG yerleştirme puanları açıklandı. Tabi ki, hem velileri hem de öğrencileri tercih heyecanı sardı. 14 - 24 Temmuz tarihleri arasında yapılacak tercihler için okullar araştırılıyor, değişik kişilerden fikirler alınıyor. Bütün bu çaba öğrencilerin daha iyi bir kurumda iyi bir eğitim alabilmeleri için.

            Tabi ki, bu süreçte gündeme sürekli getirilmeye çalışılan "Her yer İmam - Hatip oldu", "gayrimüslimleri bile İmam - Hatiplere yerleştiriyorlar" gibi haberleri temcit pilavı misali görecek yine bazı yazarların gazetelerinde bu türden yazıları yazdıklarını göreceğiz. Peki, gerçekten de öyle mi? Her yer İmam - Hatip mi oldu? Gayrimüslim bir öğrenci de İmam - Hatibe yerleşebilir mi?

            Son soruyla başlayalım. Gayrimüslim bir öğrencinin eğer kendisi tercih etmemişse İmam - Hatibe yerleşme ihtimali sıfır yani yok. Çünkü öğrenciler tercihleri dışında bir okula yerleştirilemiyorlar.

            Gelelim diğer soruya. Her yer İmam - Hatip olmadı. Hatta İmam - Hatibe giden öğrenci sayısı Türkiye'deki toplam öğrenci sayısına bakıldığında çok büyük bir yekunu da oluşturmuyor. Rakamlara bakılacak olursa;

            Milli Eğitim Bakanlığı'nın 2016 - 2017 Eğitim Öğretim Yılının birinci dönemi istatistiklerine göre Türkiye genelinde İmam - Hatip Ortaokullarının genel görünümü şöyle:

            Türkiye genelinde 410 adet İmam - Hatip Liselerinin bünyesinde, 2.367 adet de bağımsız olmak üzere 2.777 tane İmam - Hatip Ortaokulu bulunmaktadır. Bu kurumlarda 309.406'sı erkek, 347.614'ü kız toplam 657.020 öğrenci öğrenim görmektedir. Bu okullarda 22.532 derslikte 280.732 erkek 304.445 kadın öğretmen eğitim faaliyetlerini sürdürmektedir. Türkiye genelinde 17.889 Ortaokul ve İmam - Hatip Ortaokulu olduğu dikkate alınırsa tüm Ortaokullar arasında İmam - Hatip Ortaokulunun oranının %15 olduğu, Türkiye genelinde 5.519.689 öğrenci olduğu dikkate alındığında da İmam - Hatip Ortaokullarında okuyan öğrencilerin oranının %11,9 olduğu görülecektir. Yani Ortaokul sıralarındaki öğrenci mevcudunun %88,1'i Ortaokullara giderken mevcut öğrencilerin yalnızca %11,9'u İmam - Hatip Ortaokullarına gitmektedir.

            Samsun'daki İmam - Hatip Ortaokulu verilerine gelince; Samsun'da 44 İmam - Hatip Ortaokulunda  389'u erkek 429'u kadın 818 öğretmen tarafından 543 derslikte 7.211 erkek, 7.220 kız, toplam 14.431 öğrenciye eğitim verilmektedir. Samsun ili genelinde toplam 313 Ortaokul ve İmam - Hatip Ortaokulunda 81.826 öğrenciye eğitim verildiği düşünülürse İmam - Hatip Ortaokullarının il genelindeki Ortaokul ve İmam - Hatip Ortaokulları toplamına oranının %14 olduğu, bu kurumlarda eğitim gören öğrenci oranlarının ise %17,6 oranında olduğu görülecektir. Samsun il geneli olarak İmam - Hatip Ortaokulundaki öğrenci sayısı oranının Türkiye oranından yüksek olduğu okul sayısı oranlarında ise Samsun'un Türkiye ortalamasının çok az da olsa altında olduğu gözükmektedir. Bu da Samsun'daki İmam - Hatip Ortaokullarının Türkiye ortalamasından daha kalabalık olduğu anlamına gelmektedir.

            İmam - Hatip Liselerine gelecek olursak; Türkiye genelinde 1408 adet İmam - Hatip Lisesinde 239.155'i erkek, 277.936'sı kız olmak üzere 517.081 örgün öğrenciye, 41.872'si erkek, 75.453 kız 40.974 öğrenciye de Açık Öğretim İmam - Hatip Lisesi'nde yüz yüze eğitim şeklinde 20.817'si erkek, 20.157 kadın 40.974 öğretmen 29.701 derslik de eğitim vermektedir. Örgün eğitim ve Açık Öğretim İmam - Hatip Lisesi beraber düşünüldüğünde 281.027'si erkek, 353.379'u kız olmak üzere 634.406 öğrencinin İmam - Hatip Liselerinde eğitim aldıkları gözükmektedir. Türkiye genelinde 10.596 lise türü okulda 2.910.634'ü erkek, 2.603.097'si kız toplam 5.513.731 öğrencinin 189.783 derslikte eğitim aldıkları düşünüldüğünde Türkiye genelindeki İmam - Hatip Liselerinin tüm liselere oranının % 13,2 olduğu, İmam - Hatip Liselerinde eğitim gören öğrencilerin tüm lise öğrencilerine oranının da % 11,5 olduğu görülecektir.

            Samsun'daki İmam - Hatip Liseleri ile ilgili verilere gelince, Samsun'da 24 adet İmam - Hatip Lisesinde 5.299'u erkek, 5.831'i kız 11.130 örgün, 883'ü erkek, 1.410'u kız 2293 yaygın eğitim öğrencisi, toplamda 6.182'si erkek, 7.241'i kız 13.423 öğrenciye 893 öğretmen 547 derslikte eğitim vermektedir. Samsun'da 175 lisede 48.054 erkek, 46.426 kız toplam 94.480 öğrenciye 6.195 öğretmenin 3.126 derslikte eğitim verdiği göz önünde bulundurulursa il genelindeki İmam - Hatip Liselerinin tüm liselere oranının % 13,7 olduğu, liselerde okuyan öğrenci sayısının İmam - Hatip Lisesi öğrencilerine oranın da % 14,2 olduğu görülecektir. İl genelindeki okul sayısı ve öğrenci sayısı oranlarının Türkiye geneli oranlarıyla karşılaştırması yapılınca okul adeti oranlarının Türkiye ortalamalarında olduğu fakat öğrenci sayı oranlarının karşılaştırmasında ise Samsun il oranının daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu da il genelindeki İmam - Hatip Lisesi öğrenci mevcutlarının Türkiye ortalamasının üzerinde olduğunu göstermektedir.

            Rakam ve oranlara boğduğumuz yazımızın sonunda "Türkiye'de her yer İmam - Hatip oldu" ezberini yeniden düşünmenizi tavsiye ediyorum.